Praca za granicą: prognozy na 2007 rok

DATA OPUBLIKOWANIA: 2006-12-14

M. Gignal, B. Bujanowska-Kowalska. B. Kopyt, M. Chmielewska, K. Janus, K. Krzysztofik, B. Gruca

 

 

Jakie zmiany czekają Polaków w krajach Unii Europejskiej, które otworzyły swoje rynki pracy, jak i w tych, które wymagają pozwoleń?

 

Można być pewnym, że żadne państwo, które otworzyło rynek pracy, nie cofnie swojej decyzji. Polacy nadal będą mogli pracować w 2007 r. bez specjalnych pozwoleń w Wielkiej Brytanii, Irlandii, Szwecji, Hiszpanii, Portugalii, Islandii, na Cyprze, w Grecji, Finlandii i we Włoszech. Tego, czy Holandia się otworzy, dowiemy się na przełomie grudnia i stycznia. O tym, jakie zmiany, prognozy i oczekiwania dominują w przyszłym roku piszą nasi korespondenci oraz przedstawiciele biur rekrutacyjnych.

 

Wielka Brytania

 

Nowy Rok przyniesie Polakom pracującym na Wyspach dwie zmiany. 1 stycznia 2007 r. wejdzie w życie nowa polsko-brytyjska umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania. Zgodnie z jej założeniami Polacy pracujący w Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej nie będą już musieli płacić polskiemu fiskusowi podatku od dochodów uzyskanych na Wyspach. Brytyjski dochód będzie opodatkowany tylko za granicą. W tym korzystnym dla Polaków dokumencie kryje się jednak pułapka. Otóż jeśli w danym roku Polak pracujący na Wyspach uzyska dochód również w Polsce, będzie zobowiązany doliczyć do niego to, co zarobił za granicą, a następnie wyliczyć stawkę podatkową. Podatek do polskiego fiskusa odprowadzi jedynie od polskiego dochodu, ale według stawki wyliczonej przy uwzględnieniu funtów brytyjskich. Oznacza to ni mniej, ni więcej, tylko wyższy – może nawet dwukrotnie – podatek od zarobionych złotówek. Kolejny zgrzyt w ustawie to zapis, że nie obejmuje ona dochodów za rok 2006 i lata poprzednie. – Nie ma mowy o abolicji podatkowej! – zapowiedział Jarosław Neneman, wiceminister finansów.

 

Druga zmiana dotyczy pracowników budowlanych. Od kwietnia 2007 r. wchodzą w życie zmiany w systemie CIS (Construction Industry Scheme). Obowiązujące dotychczas karty stracą ważność. Od kwietnia zleceniodawcy będą sprawdzać telefonicznie w urzędzie skarbowym, czy podwykonawca, którego zamierzają zatrudnić, jest tam zarejestrowany. Jeśli podwykonawca nie spełni warunku rejestracji u fiskusa, zapłaci wyższy podatek. Nie będzie też już voucherów. Zastąpią je comiesięczne deklaracje płatności, które zleceniodawca wykonał na rzecz podwykonawcy. Co te zmiany oznaczają dla robotników? Tylko tyle, że niektórzy z nich stracą możliwość rozliczania się ze skarbówką jako pracujący na własny rachunek – staną się pracownikami.

 

Pisząc o nowościach, które przyniesie Nowy Rok, warto też wspomnieć o decyzji ograniczenia dostępu do brytyjskiego rynku pracy dla państw, które dołączą do Unii Europejskiej 1 stycznia 2007 r. Dla Polaków to dobra wiadomość – nie ma zagrożenia, że Bułgarzy i Rumuni odbiorą im pracę.

 

Włochy

Katarzyna Rusinek, agencja rekrutacyjna Quanta:

 

Od 1 lipca 2006 r. włoski rynek pracy jest otwarty dla Polaków i nie ma żadnych ograniczeń w podejmowaniu tam zatrudnienia. Obecnie największe szanse na znalezienie pracy mają spawacze, kierowcy, krawcowe, informatycy, graficy itp. Włoski rynek potrzebuje wykwalifikowanych i doświadczonych specjalistów – od stanowisk fizycznych do umysłowych. I tak też będzie w przyszłym roku – będą potrzebni pracownicy w tych samych zawodach co teraz, ale z większym naciskiem na specjalizację. W Polsce jest tendencja, żeby uczyć się wszystkiego, ale zagraniczne rynki pracy, nie tylko włoskie, potrzebują pracowników, którzy są dobrzy w konkretnej dziedzinie.

 

Warunki pracy we Włoszech będą zmierzać – podobnie jak w całej Unii Europejskiej – do tego, aby pracownicy z nowych krajów członkowskich byli traktowani na równi z obywatelami włoskimi. Formalnościami związanymi z zalegalizowaniem pracy zajmuje się najczęściej pracodawca, a jeśli ktoś znalazł zatrudnienie przez agencję rekrutacyjną – to agencja. Najlepiej, żeby kandydaci do pracy znali podstawy języka włoskiego lub angielskiego. Ale z drugiej strony, jeśli do naszej agencji zgłasza się dobry specjalista, który nie zna języka, i tak znajdujemy mu pracę.

 

Polacy są zainteresowani pracą we Włoszech, nie zmieniły tego nawet nagłośnione w tym roku wydarzenia związane z obozami pracy w tym kraju. Trochę spadło zaufanie co do jakości oferowanej pracy i dlatego przed powzięciem decyzji o podjęciu pracy we Włoszech dobrze jest sprawdzić agencję, z której usług zamierzamy skorzystać.

 

Irlandia

 

W styczniu 2007 r. Rumuni i Bułgarzy staną się członkami Unii Europejskiej. Aby pracować w Irlandii legalnie, będą musieli ubiegać się o pozwolenie na pracę. Trochę to dziwne, bo do utrzymania obecnego tempa rozwoju gospodarczego na Wyspie potrzebnych będzie aż 310 tys. nowych, wykwalifikowanych pracowników, a to powinno sprzyjać poszerzaniu, a nie zamykaniu dostępu do rynku pracy.  W Irlandii wciąż potrzebni będą kierowcy, mechanicy samochodowi, spawacze, kucharze, opiekunowie osób starszych, budowlańcy wszystkich specjalności, a także architekci, inżynierowie, informatycy.

 

Wielu obawiało się, że nowi obywatele UE będą pracować za niższe stawki, wypychając tym samym inne, pracujące już tu narodowości, np. Polaków, z ich stanowisk. Jednak mogłoby się okazać, że dzięki napływowi nowych rąk do pracy ci, którzy zajmują niższe stanowiska, mieliby szansę na awans – wszak zdobyli już kwalifikacje i doświadczenie.

 

Jakkolwiek szeroko zostałyby otwarte irlandzkie granice, chętnych do pracy z pewnością nie zabraknie. Z początkiem 2007 r. wzrośnie minimalna stawka godzinowa z 7,65 do 8,3 euro (32 zł), a od lipca – do 8,65 euro (33 zł) i będzie to druga co do wysokości płaca minimalna w Europie. Przewiduje się, że wraz z podniesieniem tej stawki w górę pójdą i inne wynagrodzenia – niestety może się to również odbić na cenach produktów i usług.

 

Hiszpania

 

Otwarcie w tym roku hiszpańskiego rynku pracy dla obywateli nowych krajów Unii Europejskiej nie spowodowało żadnej rewolucji. Pracownicy nie zalali Półwyspu Iberyjskiego, tak jak się to stało w Anglii czy Irlandii. Przyczyny są dwie – bariera językowa i proporcjonalnie mało atrakcyjne zarobki. W tej chwili minimalna miesięczna pensja to 672 euro (2,6 tys. zł).

 

W prognozach na 2007 r. nie przewiduje się większych zmian. Hiszpania chętnie wita pracowników z innych krajów Unii. Polaków ceni za fachowość, rzetelność i wszechstronność. Hiszpanie niektórych zawodów nie chcą wykonywać. Nie ma spawaczy i pracowników do sektora usług. Dlatego w gastronomii pracują głównie obcokrajowcy.

 

Obliczono, że w Barcelonie i przyległych do niej miasteczkach – żeby dobrze działała cała infrastruktura, czyli sprzątanie, wywóz śmieci, praca barów i restauracji – w ciągu najbliższych 10 lat trzeba będzie zatrudnić 800 tys. imigrantów.

 

Hiszpański rynek pracy bardziej niż napływu siły roboczej boi się odpływu inwestycji. Wiele firm przenosi swoje fabryki do Czech, Polski czy Węgier, gdzie siła robocza jest cztery razy tańsza. Innym ważnym problemem są imigranci z Afryki. Tylko w ostatni weekend przybyło ich 200.

 

Szwecja

 

Nowy szwedzki rząd zakłada szybszą i skuteczniejszą asymilację imigrantów poprzez wprowadzanie pomocy w nauce języka i znalezieniu pracy. Dla osób, które w Szwecji już przebywają lub mają podwójne obywatelstwo, rząd ma w planach zmniejszenie bezrobocia poprzez aktywizację osób w wieku tzw. produktywnym (czyli 20–35 lat) dzięki wprowadzaniu atrakcyjnych warunków przejścia z „extra jobb” (pracy tymczasowej) do pracy stałej. Również osoby starsze będą miały możliwość kontynuowania pracy, bo planowane jest zmniejszenie podatku dochodowego od pracujących emerytów (powyżej 65. roku życia).

 

Nauka w Szwecji nie ulegnie zmianie. Nadal będzie można ubiegać się o stypendium.

 

Niewątpliwym plusem może się okazać nacisk na naukę języka szwedzkiego dla wszystkich legalnie przebywających w Szwecji.

 

Można założyć, że w nadchodzącym roku największym powodzeniem będą się cieszyły takie zawody, jak opiekunka, pielęgniarka, ale również – co ostatnio zostało zauważone – kucharze i piekarze.

 

Holandia

 

W Holandii słychać coraz więcej oficjalnych zapewnień o otwarciu rynku pracy dla obywateli nowych państw członkowskich Unii Europejskiej w nadchodzącym roku. Jak podaje najnowszy komunikat prasowy holenderskiego rządu z 1 grudnia 2006 r., parlament podjął ostateczną decyzję o otwarciu rynku pracy dla mieszkańców tych krajów, w tym również Polski, z dniem 1 stycznia 2007 r. Jeszcze kilka miesięcy temu termin ten wydawał się niemożliwy do zrealizowania i budził wiele wątpliwości samych polityków, którzy nie do końca wierzyli, że uda im się w tak krótkim czasie wprowadzić zasadnicze zmiany mające na celu otwarcie rynku pracy. Jednak dziś zapewniają, że rząd podjął już uchwały określające warunki pracy dla holenderskich i wschodnioeuropejskich pracowników oraz poczynił wszelkie możliwe kroki zapobiegające nieuczciwej konkurencji. Zatwierdził także kluczowe decyzje związane ze swobodnym przepływem pracowników. Od roku gospodarka holenderska systematycznie się rozwija, co prowadzi do powstawania nowych miejsc pracy, które z kolei miałyby być zapełniane zagranicznymi pracownikami.

 

To wszystko optymistyczne obietnice rządu. Natomiast przewidywania zwykłych obywateli są bardziej pesymistyczne. Zarówno wśród Holendrów, jak i tutejszej Polonii przeważa opinia, że pomimo swoich zapewnień rząd nie zdoła uregulować wszystkich spraw do Nowego Roku i ostateczne uwolnienie rynku pracy nastąpi nie wcześniej niż 1 czerwca 2007 r.

 

Norwegia

 

Norweski rynek pracy będzie nadal zamknięty dla Polaków. Choć decyzja o jego otwarciu może zostać podjęta w dowolnym momencie, w 2007 r. nie należy spodziewać się istotnych zmian. Norwegowie uważają bowiem, że obecne przepisy funkcjonują prawidłowo i nie stanowią bariery w napływie pracowników. Chętni, po spełnieniu wymagań formalnych, nie mają problemów z uzyskaniem pozwoleń.

 

W dalszym ciągu należy więc ubiegać się o zezwolenie na pobyt z możliwością podjęcia pracy. Pobyt turystyczny nie może przekroczyć trzech miesięcy, natomiast osoby poszukujące pracy, po zarejestrowaniu się w urzędzie pracy (NAV), mają prawo przebywać w Norwegii przez pół roku.

 

Zapotrzebowanie na pracowników w Norwegii wciąż jest bardzo duże. Pracodawcy przyznają, że bez napływu cudzoziemców mieliby ogromne trudności, zwłaszcza jeżeli chodzi o budownictwo i przemysł stoczniowy. Polacy bardzo często wygrywają przetargi, a wielu z nich zostaje podwykonawcami norweskich firm. Hakon Hagtvet z urzędu pracy przewiduje na łamach dziennika „Bergens Tidene”, że w 2007 r. będzie ok. 60 tys. wakatów. Największą szansę na zatrudnienie w dalszym ciągu będą mieli pracownicy branży budowlanej.

 

Francja

 

W 2007 r., tak jak w 2006, warunki zatrudnienia we Francji obcokrajowca określają przepisy francuskiego kodeksu pracy. Pracodawca francuski nie może ani sprowadzić, ani zatrudnić na jej terytorium m.in. polskiego kandydata do pracy bez wcześniejszego uzyskania zgody miejscowych władz.

 

Jeżeli Francuz chce zatrudnić obcokrajowca niemieszkającego we Francji, musi złożyć odpowiednią dokumentację w Dyrekcji Departamentalnej Pracy, Zatrudnienia i Kształcenia Zawodowego. To ta instytucja decyduje o wydaniu zezwolenia na pracę i legalności pobytu.

 

Stopniowe, kontrolowane znoszenie przeszkód w dostępie do miejscowego rynku pracy dotyczy zawodów, w których występują problemy z naborem pracowników francuskich. Francja utrzymała obowiązek uzyskania zezwolenia na pracę oraz uiszczenia przez pracodawcę podatków i opłat na rzecz ANAEM (Krajowa Agencja ds. Cudzoziemców i Migracji).

 

Nowością jest rezygnacja administracji francuskiej z rozpatrywania wniosku w kontekście sytuacji na francuskim rynku pracy. Oznacza to, że pracodawca, który chce zatrudnić obywatela polskiego, nie ma obowiązku wcześniejszego poszukiwania kandydata na francuskim rynku pracy.

 

Mimo skrócenia i uproszczenia procedury o ten bardzo istotny element strona francuska nie określiła czasu przewidzianego na wydanie decyzji, obiecując rozpatrywanie wniosków „bez zbędnej zwłoki”.

 

Pomimo otwarcia rynku dla przedstawicieli 61 zawodów obywatele polscy poszukujący pracy nad Sekwaną nie mogą zapisać się do biura bezrobotnych, ponieważ jest to zarezerwowane jedynie dla osób, które wcześniej pracowały we Francji, posiadając umowę na czas nieokreślony. Naszym rodakom pozostaje zatem szukanie ofert pracy w portalu EURES, w polskich urzędach pracy, w ANAEM oraz prasie polskiej czy francuskiej.

 

Islandia

 

Islandia otworzyła swój rynek w maju 2006 r. W ciągu pół roku liczba Polaków wzrosła tam o ponad 100 proc. i według szacunków osiągnęła poziom ok. 10 tys. O tym, że w Islandii jest duże zapotrzebowanie na pracowników z Polski świadczą oferty agencji rekrutacyjnych, które coraz częściej prowadzą nabór do tego kraju. W Islandii potrzebni są przede wszystkim wykwalifikowani robotnicy budowlani oraz inżynierowie, kierowcy samochodów ciężarowych i autobusów, kucharze, mechanicy pojazdów samochodowych, operatorzy maszyn i urządzeń dźwigowo-transportowych, pokojówki, robotnicy w przetwórstwie ryb, spawacze.

 

I mimo że wśród Polaków w Islandii krążą opowieści o rzekomym zamknięciu rynku pracy od 2007 r. dla nowych krajów członkowskich, nic takiego nie będzie miało miejsca – plotka nie znajduje potwierdzenia w żadnych instytucjach islandzkich. Z Islandii wrócą jedynie osoby, które pracowały dla amerykańskiego koncernu Bechtel, przy budowie huty aluminium w Reydarfjordur. Planowany koniec pracy przy budowie mija w grudniu przyszłego roku. Wraz z końcem robót, kontrakty o pracę nie będą przedłużane.

 

Przy bezrobociu nie przekraczającym dwóch proc. islandzka gospodarka potrzebuje siły roboczej, a warunki proponowane przez islandzkich pracodawców są na tyle zachęcające, że Polacy nie wahają się tam podjąć pracy. I słusznie.

 

Niemcy, Austria, Szwajcaria

 

Kraje te zadeklarowały wprowadzenie najdłuższego okresu przejściowego, czyli siedem lat. Bez żadnych ograniczeń będzie można tam pracować dopiero od 2011 r. W Szwajcarii zostały zachowane kontyngenty dla pracowników z nowych państw Unii. Od 1 czerwca 2006 r. do dyspozycji obywateli ośmiu nowych państw członkowskich UE, w tym Polaków, jest 1,7 tys. zezwoleń na pracę powyżej roku i 15,8 tys. zezwoleń na pracę krótkoterminową.

 

Starając się o zatrudnienie w tych krajach, trzeba uzyskać pozwolenie na pracę i pobyt. O pozwolenie na zatrudnienie najczęściej występuje pracodawca, który musi wykazać, że nie znalazł na to stanowisko swojego rodaka. W Austrii jedynie ci Polacy, którzy będą co najmniej przez rok legalnie zatrudnieni (ale nie jako au pair, robotnicy sezonowi czy praktykanci), mają prawo swobodnego dostępu do tamtejszego rynku pracy, czyli są traktowani tak jak obywatele „starej” UE.

 

Z uwagi na duże obostrzenia pracę najszybciej znajdą pracownicy sezonowi w rolnictwie, gastronomii, hotelarstwie i budownictwie. W Niemczech poszukiwane są także pomoce domowe, opiekunki do dzieci, pielęgniarki, lekarze, informatycy, inżynierowie oraz mechanicy, hydraulicy, elektrycy, kafelkarze i blacharze. W Austrii zatrudnienie znajdą kucharze, pokojówki, kelnerzy, opiekunki dzieci i osób starszych, budowlańcy oraz osoby do zbiorów. Z kolei szansę na pracę w Szwajcarii mają przede wszystkim wysoko wykwalifikowani specjaliści z branży informatycznej i telekomunikacyjnej, bankowcy, farmaceuci i biolodzy.

 

Dania

Rafał Mroziewski, agencja rekrutacyjna ICC Staff:

 

Dania cieszy się dużą popularnością wśród Polaków, którzy chcą wyjechać za granicę. Nasza agencja – w zależności od sezonu – wysyła tam średnio kilkudziesięciu pracowników miesięcznie. Obecnie każdy, kto chce samodzielnie wyjechać do pracy w Danii, musi się osobiście starać o pozwolenie na pracę i pobyt (albo na miejscu, albo w Ambasadzie Danii w Polce). I już w pierwszym dniu pracy trzeba mieć oba pozwolenia. Czas oczekiwania na nie to średnio 6–8 tygodni.

 

Czy to się zmieni? Z tego co wiem, Duńczycy rozważają możliwości ułatwienia Polakom załatwiania spraw związanych z uzyskiwaniem pozwolenia na pobyt i pracę, a nawet otwarcia rynku pracy od stycznia 2007 r. Są rozmowy, ale ostatecznych rozwiązań jeszcze nie ma. Moim zdaniem, jeśli otworzą nam rynek pracy, to raczej tylko w sektorze budowlanym i usługowym (branża turystyczna), ewentualnie wprowadzą ułatwienia dla pracowników sezonowych.

 

Belgia

Aleksandra Małyska, agencja rekrutacyjna Creyf’s Polska:

 

W przyszłym roku w Belgii sytuacja pozostaje bez zmian, uwolnienie rynku pracy może nastąpić dopiero 1 maja 2009 r. Ale Belgowie potrzebują rąk do pracy, szczególnie w budownictwie, dlatego od czerwca 2006 r. znacznie ułatwili procedury. Nasza agencja rozpoczyna od stycznia 2007 r. rekrutację kilku tysięcy polskich pracowników na budowy w Belgii. Szansę na pracę mają monterzy rusztowań, murarze, tynkarze, monterzy szalunków, stolarze, brukarze, instalatorzy, montażyści itp. Ta lista wkrótce się wydłuży o pozostałe zawody budowlane. Polacy, którzy podejmą tam pracę, będą zatrudniani na takich samych zasadach jak Belgowie. Oznacza to m.in. jednakowe wynagrodzenie.

 

Warunki pracy są bardzo interesujące – ustawowo budowlańcy oprócz pensji netto dostają trzynastkę (9 proc. rocznej pensji brutto), dodatek za pracę przy złych warunkach pogodowych (2 proc. rocznej pensji brutto), dodatek za dni wypoczynku – rocznie 12 dni dodatkowego urlopu (zapłacone na podstawie oficjalnych stawek) – i pensję urlopową (15,38 proc. rocznej pensji brutto), a ponadto wysoki zasiłek rodzinny na dzieci w Polsce.

 

Tekst pochodzi z portalu Onet.pl